در صورت قائل شدن حق ۵۰ درصدی ایران بر مالکیت دریای کاسپین چه کسی ضرر می‌کند؟

در صورت قائل شدن حق ۵۰ درصدی ایران بر مالکیت دریای کاسپین چه کسی ضرر می‌کند؟

روز گذشته «رجب صفروف» کارشناس #روس در برنامه تلویزیونی شبکه بی بی سی #فارسی اعلام کرد که حدود بیست سال پیش ایران از حق ۵۰ درصدی خود بر مالکیت روی دریای #کاسپین کوتاه آمده است!

با توجه به سابقه کشور #روسیه در مسائل #سیاسی بعید به نظر می‌رسد که یکی از مقامات روس به صراحت و آزادانه بتواند همچین اظهار نظری کند. طبیعی است که اینجور فرض کنیم که صفروف برای بیان این صحبت‌ها از دولت روسیه مجوز داشته است.

شاید اگر کمی مسائل سیاسی و جغرافیایی منطقه را بررسی کنیم راحت بتوانیم به پاسخ این سؤال برسیم که چرا رجب #صفروف در این بازه زمانی همچین موضوعی را مطرح کرده است.

در صورتی که #دریا به صورت مساوی بین ایران و کشورهای #شوروی سابق تقسیم شود #ترکمنستان و #آذربایجان هیچ حقی از دریا نخواهند داشت و ۵۰ درصد بالایی دریا بین #قزاقستان و #روسیه تقسیم خواهد شد. در نتیجه چه #ایران ۵۰ درصد سهم داشته چه ۲۰ یا ۱۱ درصد، در هر صورت سهم قزاقستان و روسیه همان حدود ۵۰ درصد خواهد بود.

حال اگر ایران بر حق ۵۰ درصدی خود پافشاری کند، عملا ارتباط دریایی آذربایجان و ترکمنستان با دریای کاسپین قطع خواهد شد و همینطور روسیه به راحتی خواهد توانست با همکاری ایران وارد آب‌های ایران شده و به #خاورمیانه نزدیک‌تر شود.

نکته‌ای که نباید فراموش شود تصمیم کشورهای ترکمنستان و آذربایجان برای تاسیس خط لوله نفتی از ترکمنستان به آذربایجان است. در صورتی که چنین خط لوله‌ای احداث شود ترکمنستان از #ترانزیت زمینی و گران قیمت نفتش از طریق روسیه به اروپا بی‌نیاز خواهد شد و مسیر صادرات از طریق آذربایجان را در پیش خواهد گرفت. چنانچه این دو کشور و یا یکی از آن‌ها سهمی در دریا نداشته باشند همچین خط لوله‌ای هرگز تاسیس نخواهد شد و سود #صادرات نفت ترکمنستان همچنان به جیب روسیه خواهد رفت.

نتیجتا اینکه روسیه هم مایل نیست که ۱۱ درصد از دریا به ایران برسد و در همین راستا در تلاش است که:

الف) سهم ایران از دریا بیشتر شود به طوری که به روسیه دارای #مرز آبی مشترک شده و جلوی خط لوله ترکمنستان گرفته شود.

ب) در صورت تحقق نیافتن گزینه الف، فقط #ساحل دریا به کشورها تعلق داشته باشد و قسمت میانی به عنوان مشاع در نظر گرفته شود. در این حالت نیز به دلیل مشترک بودن فاصله بین ترکمنستان و آذربایجان جلوی ایجاد خط لوله گرفته خواهد شد و همچنین تمامی کشورها قادر خواهند بود که در نحایه مشترک کشتی‌رانی کنند.

فراموش نکنید چنانچه دولت ایران موفق شود که سهم بیشتری نسبت به آنچه این روزها در رسانه‌ها به آن اشاره می‌شود به دست آورد بر مقبولیت سیاسی داخلی خود نیز خواهد افزود و این نیز چیزی است که جایگاه روسیه را در منطقه خاورمیانه محکم‌تر می‌کند.