🚩#سلیاک (#Celiac) یا #آنتروپاتی حساس به #گلوتن؛ ملاحظات تغذیه ای:

🚩#سلیاک (#Celiac) یا #آنتروپاتی حساس به #گلوتن؛ ملاحظات تغذیه ای:

🔸اگرچه این بیماری نتیجه واکنش غیرطبیعی سیستم ایمنی #روده ای به #پروتئین گلوتن است اما بروز آن به دنبال برهم کنش چهار عامل است:

گلوتن، محرک های استرس زا، زمینه ژنتیکی، پاسخ ایمنی.

🔸از این بین تنها دریافت گلوتن قابل کنترل است. در روده این بیماران بخشی از پروتئین های #گندم (#جو و #چاودار) وارد لایه #لامینا_پروپریای روده شده و باعث ایجاد پاسخ توسط سیستم ایمنی روده ای و #التهاب موضعی و سپس سیستمیک میشود. اگرچه این بیماری زمینه #ژنتیکی دارد اما بروز علائم از نوزادی تا سالمندی متغیر است و معمولا به دنبال یک استرس فیزیولوژیک یا پاتوفیزیولوژیک از جمله بارداری یا جراحی یا عفونت بروز میکند.

🔸شیوع سلیاک در ایران حدود 1% جمعیت عمومی است.

🔸علائم در کودکان شامل #نفخ، #اسهال و #استئاتوره، کسالت عمومی و گاهی اختلال وزن گیری است. بخشی از بیماران فاقد علائم #گوارشی هستند و گاهی مراجعه به پزشک به دلیل علائم غیرگوارشی است که در اصل از عوارض سلیاک کنترل نشده هستند از جمله ضعف و کم خونی، دردهای عضلانی و استخوانی و مفصلی و عوارض پوستی (#درماتیت_هرپتی فرم).

🔸تشخیص:

استاندارد طلایی تشخیص #بیوپسی روده است (#آتروفی پرزها، افزایش #لنفوسیت #اپیتلیالی، #هیپرپلازی #کریپت ها). رایج ترین روش تشخیص تست های سرولوژیک با حساسیت و ویژگی 90 تا 99 % میباشند بخصوص تست #آنتی بادی #Anti-TTG. تست ها باید قبل از شروع رژیم بدون گلوتن انجام شود.

🔸تنها درمان شناخته شده برای این بیماری رژیم غذایی بدون گلوتن (#GF#: Gluten-free diet) است. بنابراین محصولات تهیه شده از گندم، جو و چاودار باید بطور کامل از رژیم غذایی حذف شوند. از آنجا که #آرد گندم در بسیاری از غذاها بخصوص #نان و انواع #کیک و #بیسکویت و .. وجود دارد وجود جایگزین بخصوص برای نان در رژیم غذایی این افراد اهمیت زیادی دارد. همچنین کیک ها و #کلوچه ها و ... این بیماران باید از آردهایی غیر از آرد گندم تهیه شوند منجمله: #برنج، #ذرت، #سیب زمینی، #سویا، #بادام، #ارزن، #گندم_سیاه (Blackwheat#). برای ایجاد الاستیسیته در خمیر این آردها جهت تهیه نان میتوان از صمغ های گیاهی از جمله #گوار استفاده کرد.

🔸بهبودی در علائم بالینی 2 تا 8 هفته پس از شروع رژیم غذایی GF دیده میشود اما زمان بهبود علائم بافتی و عملکردی و ایمنولوژیک از 3 تا 6 ماه متغیر است.

🔸درصد کمی از بیماران به رژیم GF پاسخ نمی دهند. محتمل ترین علل:

تشخیص نادرست؛ وجود اختلال همزمان

منجمله IBS، BOS، عدم تحمل فروکتوز... ؛ مصرف ناخواسته گلوتن از منابع پنهان.

🔸منابع پنهان گلوتن:

وجود ناخالصی در آردهای جایگزین، گلوتن موجود در داروهای مختلف، ظروف، سفره، روغن و ابزار استفاده شده برای غذاهای معمولی حاوی گلوتن، کانترهای سلف سرویس ها و رستورانها و ... اضافه کردن نان یا آرد به مواد اولیه کباب کوبیده و موارد مشابه.

🔸منابع نادر گلوتن:

اگر حتی با کنترل منابع پنهان نیز علائم کنترل نشود بایستی نادرترین منابع از جمله #دهان_شویه، #خمیردندان، #رژ_لب و ... حذف یا جایگزین و نتیجه بررسی شود.

🔸بیماران تازه تشخیص داده شده یا بیمارانی که تبعیت از درمان نداشته اند باید از نظر تمام کمبودهای تغذیه ای و عوارض مربوط به آن از جمله کم خونی و نرمی استخوان بررسی شوند.