#واکسیناسیون_کرونا در #ایران شتاب می گیرد

چهار ماه از آغاز واکسیناسیون #کرونا در ایران می گذرد. در این مدت بیش از پنج میلیون واکسن به کادر درمان و سالمندان بالای ۷۰ سال تزریق شده است. در هفته های اخیر کمبود واکسن، روند واکسیناسیون را کند کرد اما ورود محموله جدید واکسن و تولید آن در کشور دوباره به روند واکسیناسیون شتاب داد.

#ویروس_کرونا از حدود دهه ۱۹۶۰ در دنیا کشف و شناخته شد. ویروسی که می تواند همه ارگان های بدن انسان از جمله دستگاه گوارشی را درگیر کند اما بیش از همه به دستگاه تنفسی آسیب می رساند. این ویروس به این علت که شبیه تاج است crown یا کرونا نامیده شده است. ویروس کرونا خانواده بزرگی است که تاکنون بیش از ۴۰ نوع آن در دنیا کشف و حدود هفت نوع آن به انسان منتقل شده است. معروفترین آنها سارس و مرس است. سارس عامل اپیدمی جهانی بود که در سال ۲۰۰۲ از چین به دیگر کشورها گسترش یافت. اپیدمی که حدود ۸۰۰ نفر را به کام مرگ برد و گفته شد از خفاش به انسان منتقل شده است. گونه جدیدتر ویروس کرونا mers بود که در سال ۲۰۱۲ در عربستان و برخی کشورهای خاورمیانه دیده شد. گفته شد این ویروس از شتر به انسان منتقل شده است. ویروسی که جان حدود ۸۵۸ را گرفت که اکثرا در خاورمیانه بودند.

معروفترین گونه از خانواده ویروس کرونا در دسامبر ۲۰۱۹ در ووهان چین مشاهده شد. حدود سه ماه بعد سازمان بهداشت جهانی در فوریه ۲۰۲۰ پاندمی (همه گیری جهانی) ویروس جدید کرونا را در دنیا تایید کرد و نام بیماری آن را کووید-۱۹ گذاشت. بیماری کووید۱۹ تاکنون در جهان حدود ۱۷۹ میلیون نفر را مبتلا کرده و جان بیش از سه میلیون و ۸۰۰ هزار نفر را گرفته است.

در ایران اولین موارد ابتلا به ویروس کرونا در ۲۹ بهمن سال ۱۳۹۸ در قم گزارش شد. دونفر مبتلا در قم که همان روز اعلام شناسایی، فوت کردند. معلوم شدکه این ویروس از مدتی قبل وارد کشور شده و چرخش داشته است. زیرا عوارض این بیماری معمولا چند روز بعد از درگیری ویروس نمایان می شود اما زمان دقیق ویروس کرونا به کشور اعلام نشد. با گذشت حدود یکسال و نیم از درگیری دنیا با بیماری کووید-۱۹ هنوز این بیماری، درمان و داروی اختصاصی ندارد. گر چه برخی داروهای بیماری های دیگر از جمله داروی فاویپیراویر ( برای درمان آنفلوانزا) یا رمدسیور(داروی درمان ابولا) یا برخی داروهای کورتنی یا آنتی بیوتیک ها به روند درمان مبتلایان کمک می کند اما هیچکدام داروی اختصاصی درمان کرونا نیستند.

مهار پاندومی کرونا با واکسن

تنها راهی که بشر تاکنون برای مهار #پاندمی_کرونا به دست آورده، دستیابی به واکسن است. اولین واکسن موثر بر کرونا را شرکت بیوان تک (آلمان) با همکاری شرکت فایزر (آمریکا) تولید کرد. واکسنی با تکنولوژی RNA که امکان تولید انبوه پیدا کرد. سازمان بهداشت جهانی بر خلاف روال معمول تایید واکسن ها که یک دوره ۱۰ تا ۱۵ ساله دارد. به این واکسن مجوز مصرف اضطراری داد. بعد از آن تاکنون چهار واکسن دیگر شامل واکسن مدرنا (ساخت آمریکا)، آکسفورد- آسترازنکا (تولید مشترک انگلیس و سوئد)، واکسن سینوفارم چین و واکسن جانسون اند جانسون (ساخت آمریکا) را تایید و به آنها مجوز مصرف اضطراری داد.البته هیچکدام از این واکسن ها مجوز قطعی و دائمی ندارد. اولین واکسن موثر بر کرونا را شرکت بیوان تک (آلمان) با همکاری شرکت فایزر (آمریکا) تولید کرد.بعد از آن تاکنون چهار واکسن دیگر شامل واکسن مدرنا (ساخت آمریکا)، آکسفورد- آسترازنکا (تولید مشترک انگلیس و سوئد)، واکسن سینوفارم چین و واکسن جانسون اند جانسون (ساخت آمریکا) را تایید و به آنها مجوز مصرف اضطراری داد.

بر اساس آخرین آمار تاکنون بیش از دو میلیارد و ۵۴۳ میلیون دوز واکسن کرونا در دنیا تزریق شده است. بیشترین میزان آن در چین با ۹۷۰ میلیون دوز بوده، بعد از آن آمریکا با تزریق ۳۱۴ میلیون دوز، هند با ۲۶۲ میلیون دوز، برزیل ۸۴ میلیون و بریتانیا با ۷۲ و آلمان با ۶۴ میلیون دوز در رده های بعدی قرار دارند. ترکیه نیز با تزریق بیش از ۴۰ میلیون دوز واکسن در رده نهم جدول کشورهای دنیا از نظر واکسیناسیون کروناست.

همه واکسن هایی کرونای تولید شده در دنیا به جز جانسون اند جانسون ( که یک دوزه است) دو دوزه هستند و برای اثربخشی باید مدتی پس از تزریق دوز اول، دوز دوم آن نیز تزریق شود. فاصله بین دوز اول و دوم واکسن ها متفاوت است. کیانوش جهانپور، سخنگوی سازمان غذا و داروی ایران گفته است: فاصله بین دوز اول و دوم واکسن سینوفارم حدود سه تا چهار هفته، فاصله دودوز واکسن اسپوتنیکV حدود یک ماه و فاصله دو دوز واکسن آکسفورد- آسترازنکا بین ۸۴ تا ۹۰ روز است.

تاکنون حدود ۱۷ واکسن کرونا حداقل از یک کشور مجوز مصرف اضطراری گرفته اند. در ایران مرجع تایید واکسن سازمان غذا و دارو در وزارت بهداشت است، این سازمان تاکنون به واکسن های اسپوتنیک وی ساخت روسیه، سینوفارم ساخت چین، کوواکسین ساخت شرکت باهارات هند،آسترازنکا ساخت کره جنوبی و آسترازنکا ساخت ایتالیا مجوز مصرف اضطراری داده است.

تولید واکسن داخلی

همزمان با تولید واکسن کرونا در دنیا شرکت های داخلی نیز تلاش برای تولید واکسن را شروع کردند، معروفترین آنها ستاد اجرایی فرمان امام است که واکسن کوویران برکت را در دست ساخت دارد. واکسن سابرانا کویا نیز با همکاری انستیتو پاستور ایران و شرکت فینلای کوبا مراحل کارآزمایی بالینی و تولید را طی می کند. واکسن رازی کرونا نیز در موسسه سرم سازی مسیر تولید را طی می کند. واکسن فخرا نیز در مجموعه وزارت دفاع در حال ساخت است. دو شرکت داروسازی خصوصی نیز برای تولید تحت لیسانس واکسن کرونا در ایران اقدام کرده اند. شرکت اکتوورکو قرار است خط تولید واکسن اسپوتنیک روسیه را در ایران راه اندازی کند و شرکت سیناژن نیز در تلاش است تا با همکاری یک شرکت استرالیایی واکسن کرونایی با تکنولوژی بایو تولید کند. تاکنون واکسن های ایرانی، کوویران برکت، رازی، فخرا، پاستور و سیناژن توانسته اند، کد اخلاق بگیرند و وارد فاز سوم مطالعه یعنی مرحله مطالعات انسانی برسند.

از بین واکسن هایی که مراحل تولید را در ایران می گذارند تاکنون واکسن های کوویران برکت، رازی، فخرا، پاستور و سیناژن توانسته اند، کد اخلاق بگیرند و وارد فاز سوم مطالعه یعنی مرحله مطالعات انسانی برسند. فاز سوم یا کارآزمایی بالینی انسانی تولید واکسن ها سه مرحله دارد و اکنون دو واکسن کوویران برکت و پاستور به مرحله سوم مطالعات بالینی انسانی رسیده اند.

مطالعات بالینی واکسن ها دو هدف را دنبال می کند، در واقع در این مرحله بعد طی مراحل آزمایشگاهی و فاز تست حیوانی در مرحله آزمایش انسانی ابتدا ایمنی و بی خطر بودن واکسن و بعد میزان اثربخشی واکسن بررسی می شود. میزان اثربخشی واکسن های تایید شده در دنیا متفاوت و بین ۸۰ تا ۹۵درصد اعلام شده است. واکسن های زیادی نیز در دنیا تولید شده اندکه به علت میزان پایین اثربخشی و ایمنی زایی مورد تایید مراجع بین المللی مانند سازمان بهداشت جهانی قرار نگرفته اند.

واکسیناسیون کرونا در ایران

واکسیناسیون کرونا در ایران با اعلام سعید نمکی، وزیر بهداشت از ۲۱ بهمن سال ۹۹ با اولویت کادر درمان و به ویژه نیروهای بخش های مراقبت ویژه آغاز شد. واکسیناسیون کرونا در ایران بر اساس سند ملی واکسیناسیون انجام می شود. سندی که ۲۰ دی ۱۳۹۹ در ستاد ملی کرونا به تصویب رسید. بر اساس این سند، واکسیناسیون کرونا در ایران در چهار مرحله یا فاز انجام می شود. در فاز اول که در اسفند ۹۹ و فروردین ۱۴۰۰ اجرا شد، کادر بهداشتی و درمانی واکسن کرونا را دریافت کردند. فاز دوم واکسیناسیون سالمندان بالای ۶۰ سال است که از هفتم اردیبهشت ۱۴۰۰ شروع شد و همچنان ادامه دارد. فاز سوم واکسیناسیون کرونا شامل افراد دارای بیماری زمینه ای، شاغلان مشاغل پر خطر، افراد حاضر در مراکز تجمعی و کارکنان بهداشت و درمان که در خط اول مواجهه با بیماری نیستند،است و فاز چهارم واکسیناسیون عمومی برای افراد زیر ۶۰ سال است که پیش بینی می شود در زمستان ۱۴۰۰ واکسن کرونا را دریافت کنند.

علیرضا رئیسی، سخنگوی ستادملی کرونا و معاون بهداشت وزیر بهداشت اعلام کرد: میزان اثربخشی واکسن های کرونای تایید شده در ایران متفاوت است. هیچ یک از واکسن ها ایمنی ۱۰۰درصد ایجاد نمی کند بنابراین بعد از تزریق هر دو دوز واکسن باز هم باید پروتکل های بهداشتی رعایت شود. هدف اول از واکسیناسیون کرونا کاهش مرگ و میر است، به همین علت واکسیناسیون در ایران از کادر درمان که بیشترین مواجهه را با ویروس کرونا دارند و سالمندان که بیشترین میزان مرگ را دارند شروع شد. هدف دوم شکستن زنجیره انتقال ویروس در جامعه است. برای قطع زنجیره انتقال ویروس کرونا باید حدود ۷۰ درصد جمعیت کشور واکسینه شوند برای واکسینه کردن بالای ۷۰ درصد از جمعیت کشور ( حدود ۶۰ میلیون نفر) به حدود ۱۲۰ میلیون دوز واکسن نیاز داریم که در خوشبینانه ترین حالت ۶۰ درصد از آن را از واکسن‌های داخلی و ۴۰ درصد از واکسن های خارجی تامین می‌کنیم. هدف گذاری وزارت بهداشت این است که تا پایان سال ۱۴۰۰ به این میزان واکسیناسیون در ایران برسیم.

کیانوش جهانپور، سخنگوی سازمان غذا و دارو در گفت و گوی اختصاصی با پژوهشگر ایرنا، گفت: تاکنون بیش از پنج میلیون و ۸۰۰ هزار دوز واکسن کرونا وارد کشور شده است. از این تعداد حدود دو میلیون و ۲۰۰ هزار دوز واکسن آسترازنکا ساخت کره جنوبی (از سبد کوواکس سازمان بهداشت جهانی)، حدود دو میلیون و ۶۵۰ هزار دوز واکسن سینوفارم از چین، ۹۲۰ هزار دوز واکسن اسپوتنیک از روسیه و ۱۲۵ هزار دوز واکسن کواکسین ساخت شرکت باهارات هندوستان بوده است.